Çin, gelişmiş yarı iletken üretiminde dışa bağımlılığı azaltma hedefinde kritik bir adım attı. Şanghay merkezli devlet şirketi Aishengna, daldırmalı derin ultraviyole litografi makinelerinin üretimine başladı.
İlk aşamada yaklaşık beş makinenin 2026 yılı içinde üretilmesi planlanıyor. Üretimin 2027’de yaklaşık 20 sisteme çıkarılması hedeflenirken ilk teslimatların Çin’in önde gelen çip üreticilerine yapılması bekleniyor.
Seri üretimin arkasındaki şirket
Üretim programını, kamuoyunda şimdiye kadar fazla tanınmayan Shanghai Aishengna Electronic Technology Group yürütüyor. Şirket, Ağustos 2023’te 7 milyar yuan kayıtlı sermayeyle kuruldu. Bu tutar güncel kur üzerinden yaklaşık 1 milyar dolara karşılık geliyor.
Aishengna’nın ortaklık yapısı iki kamu kuruluşuna dayanıyor. Şirketin hissedarları arasında Shanghai Electric Holding ile Shanghai International Trust’a bağlı bir iştirak bulunuyor.
Şirketin henüz kamuya açık bir internet sitesi veya faaliyetlerini ayrıntılı biçimde anlattığı kapsamlı bir kurumsal açıklaması bulunmuyor. Buna karşın Aishengna’nın, Çin’in litografi teknolojisi üzerinde çalışan Yuliangsheng ve Shanghai Micro Electronics Equipment ekiplerini bünyesine kattığı belirtiliyor.
Yuliangsheng, Huawei destekli yarı iletken ekipmanı üreticisi SiCarrier ile bağlantılı faaliyet gösteriyor. Şirket geçen yıl Çin’in ilk yerli immersion DUV prototiplerinden birini test etmeye başlamıştı.
İlk teslimatlar üç çip devine
Çin’de üretilen ilk immersion DUV makinelerinin 2026 yılı içinde SMIC, Hua Hong Semiconductor ve bellek çipi üreticisi CXMT’ye teslim edilmesi planlanıyor.
Bu şirketler, Çin’in yarı iletken alanındaki dışa bağımlılığı azaltma programının merkezinde bulunuyor. SMIC ülkenin en büyük sözleşmeli çip üreticisi olarak faaliyet gösterirken Hua Hong daha olgun üretim süreçlerinde önemli kapasiteye sahip.
CXMT ise bilgisayar, akıllı telefon, sunucu ve veri merkezlerinde kullanılan DRAM bellek çipleri üretiyor. Şirketin ilk yerli DUV makinelerinden birini alması, Çin’in yapay zekâ ve veri merkezi yatırımlarında ihtiyaç duyduğu bellek kapasitesini artırma planı açısından önem taşıyor.
Immersion DUV makineleri, projeksiyon merceği ile silikon plaka arasına ince bir su tabakası yerleştirerek daha küçük devre desenlerinin basılmasını sağlıyor. Sistemler, aynı katmanın birden fazla kez işlenmesine dayanan çoklu desenleme yöntemiyle daha gelişmiş çip üretiminde de kullanılabiliyor.
ASML üstünlüğünü koruyor
Çin’in üretime başlaması, yerli yarı iletken ekipmanı açısından önemli bir eşik olsa da yeni makineler henüz ASML’nin güncel sistemleriyle aynı performans ve güvenilirlik seviyesine ulaşmış değil.
İlk makinelerin üretim hatlarında kullanılmadan önce ek testlerden geçmesi gerekiyor. Üretim miktarının başlangıçta sınırlı kalması da ASML açısından kısa vadeli ticari tehdidin düşük olduğunu gösteriyor.
Hollanda merkezli ASML, immersion DUV sistemleri ile en gelişmiş çiplerin üretiminde kullanılan aşırı ultraviyole litografi makinelerinde küresel pazarın en güçlü şirketi olmayı sürdürüyor.
Çin’in geliştirdiği sistemlerin üretim verimliliği, hata oranı, parça ömrü ve hassasiyet düzeyi henüz açıklanmadı. Bu nedenle yerli makinelerin Çinli üreticilerin hangi üretim teknolojilerinde ve hangi kapasitede kullanılacağı testlerin ardından netleşecek.
Buna rağmen üretim haberinin ardından ASML hisseleri yüzde 8’den fazla değer kaybetti. Küresel çip ekipmanı zincirindeki şirketlerden BE Semiconductor Industries yaklaşık yüzde 8,5, Soitec yüzde 5 ve Infineon Technologies yüzde 3’e yakın geriledi.
İhracat baskısına karşı sigorta
ABD, Çin’in ASML tarafından üretilen en gelişmiş aşırı ultraviyole litografi makinelerine erişimini uzun süredir engelliyor. Hollanda yönetimi de bazı gelişmiş DUV sistemlerinin Çin’e ihracatını kısıtlayan kararlar uyguluyor.
Yeni yerli makineler, Batılı ülkelerin yalnızca ekipman satışını değil mevcut sistemlerin bakım ve teknik hizmetlerini de sınırlandırması halinde Çinli üreticilere alternatif sağlayabilir.
Litografi makinelerinin düzenli bakım, yazılım güncellemesi ve yedek parça desteğine ihtiyaç duyması, mevcut yabancı ekipmanların ihracat kısıtlamalarından sonra da baskı altında kalmasına neden oluyor.
Çin ayrıca en gelişmiş çiplerde kullanılan yerli aşırı ultraviyole litografi sistemi üzerinde çalışıyor. Ancak bu teknoloji henüz prototip aşamasında bulunuyor ve seri üretime geçmesi için birkaç yıllık geliştirme sürecine ihtiyaç duyuluyor.
Aishengna’nın 2026’da hedeflediği beş makinenin test sonuçları, Çin’in ASML’ye bağımlılığını ne ölçüde azaltabileceğini belirleyecek. 2027’de yaklaşık 20 makineye ulaşılması ise yerli sistemlerin gerçek üretim hatlarında başarılı sonuç vermesine bağlı olacak.
